مامه‌ڵه‌كان

میراتگران به‌هۆی پشته‌وه‌ ( العصبة ) له‌شه‌رعدا: ئه‌و كه‌سه‌یه‌ هه‌موو میراته‌كه‌ ده‌بات ئه‌گه‌ر به‌ته‌نها بوو، یان ئه‌وه‌ى مایه‌وه‌ له‌به‌شداره‌ دیاریكراوه‌كان ده‌یبات ئه‌گه‌ر ته‌نها نه‌بوو، وه‌ هیچ نابات ئه‌گه‌ر له‌به‌شداره‌ دیاریكراوه‌كان هیچ نه‌مایه‌وه‌.

پایه‌كانى كڕین و فرۆشتن ئه‌مانه‌ن: پایه‌ى یه‌كه‌م : كرِیارو فرۆشیار: ئه‌و دوو كه‌سه‌ن كه‌ مامه‌ڵه‌ى كرِین و فرۆشتنه‌كه‌ به‌ ویست و ره‌زامه‌ندى ئه‌وان داده‌مه‌زرێت... پایه‌ى دووه‌م : ئه‌و ووشانه‌ى كرِین و فرۆشتنى پێ ده‌كرێ: ( الایجاب و القبول ) ... پایه‌ى سێیه‌م: فرۆشراو و نرخه‌كه‌ى: واته‌ ئه‌و شته‌ى مامه‌ڵه‌كه‌ى له‌سه‌ر....

خۆشه‌ویستان جارێكی تر هاتینه‌وه‌ خزمه‌تتان بۆ باسكردنی به‌شێكی تر له‌ كۆباسه‌كانی میرات و میراتگران به‌ئومێدی ئه‌وه‌ی جێگای ره‌زامه‌ندی خوای گه‌وره‌ و پاشان ئێوه‌ی به‌ڕێزیش بێت ، فه‌رموو ئێوه‌ و بابه‌ته‌كه‌...

له‌بنه‌رِه‌ت دا كرِین و فرۆشتن ئه‌گه‌ر پایه‌و مه‌رجه‌كانى بێته‌دى بۆ دامه‌زراندنه‌، واته‌ فرۆشراو ده‌بێته‌ ماڵى كرِیارو نرخیش هی فرۆشیاره‌ بۆ هیچیان نیه‌ په‌شیمان بێته‌وه‌، به‌ڵام خوا و پێغه‌مبه‌ر ( صلى الله عليه وسلم ) ره‌چاوى به‌رژه‌وه‌ندى به‌نده‌كانى كردووه‌ چونكه‌ هه‌ندێ جار كرِیار یا فرۆشیار په‌له‌ده‌كات له‌ مامه‌ڵه‌كه‌یدا وه‌ك پێویست ورد....

نوسینی: احسان برهان الدین یه‌كێك له‌و سوننه‌تانه‌ى فه‌رامۆش كراوه‌ له‌لاى موسوڵمانانى ئه‌م سه‌رده‌مه‌، سوننه‌تى وه‌سێت كردنه‌، پێویسته‌ له‌سه‌ر هه‌موو موسوڵمانێك گه‌نج بێت یان پیر، ساغ بێت یان نه‌خۆش، ده‌وڵه‌مه‌ند بێت یان هه‌ژار، وه‌سێتى خۆى بنووسێت و له‌ جێگه‌یه‌كدا داینێت بۆ‌ ئه‌وه‌ى له‌پاش مردنى بخوێنرێتوه‌ و جێبه‌جێ بكرێت...

ئه‌م وتاره‌ باسی ئه‌م خاڵانه‌ ده‌كات: ١- پێناسه‌ی ڕیبا له‌ زمانی عه‌ره‌بی وشه‌رعدا... ٢- حوكمی ڕیبا... ٣- به‌شه‌كانی ڕیبا... ٤- ئه‌و شتانه‌ى ریباى تێدایه‌...

رِێگرى كردنى میراتگره‌ له‌هه‌موو میراته‌كه‌ى یان به‌شێكى میراته‌كه‌ى، كه‌واته‌ حه‌جب بۆ كه‌سێكه‌ كه‌ هۆى میرات وه‌رگرتنى تێدابێت به‌ڵام كه‌سێك هۆى میراتگرتنى نه‌بێ ئه‌وه‌ حه‌جب بۆ ئه‌و به‌كارناهێنرێ...

ئه‌م وتاره‌ باسی: ١- پێناسه‌ی وه‌سیه‌تكردن له‌ زمانی عه‌ره‌بی وشه‌رعدا. ٢- وه‌سیه‌ت به‌قورئان وسوننه‌ت رِه‌واو رِێگه‌پێدراوه‌. ٣- حوكمى وه‌سیه‌تكردن. ٤- ئه‌ندازه‌كه‌ى.

به‌ نسبه‌ت شاهیدی دانه‌وه‌ به‌هیچ شێوه‌یه‌ك دروست نییه‌ بریتی وه‌رگرتن له‌ به‌رامبه‌ریدا، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی شاهیدی دان واجبه‌ له‌به‌ر ڕه‌زامه‌ندی خوای گه‌وره‌ له‌سه‌ر ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌ شتێكی لایه‌ له‌پێناو ئاشكراكردن وده‌رخستنی هه‌ق وڕاستی و نه‌هێشتن و ڕێگری كردن له‌ زوڵم وسته‌م.

پرسیارێكه‌‌ له‌ لایه‌ن زانای پایه‌ به‌رز شێخ عه‌بدولعه‌زیز بن بازه‌ ڕه‌حمه‌تی خوای لێبێت‌ وه‌ڵامی دراوه‌ته‌وه‌، وه‌ ده‌قی پرسیاره‌كه ئه‌مه‌یه‌‌: پیاوێك فه‌رمانبه‌ره‌ له‌یه‌كێك له‌ كۆمپانیاو دامه‌زراوه‌كاندا وده‌یه‌وێت كه‌ حه‌ج بكات، ئایا دروسته‌ قه‌رز بكات له‌ هاوه‌ڵه‌كانی بۆ ئه‌وه‌ی حه‌جی پێ بكات و پاشان قه‌رزه‌كه‌یان بداته‌وه‌؟.

پرسیارێكه‌‌ له‌ لایه‌ن شێخ عبد الكریم الخضیر ئه‌ندامی ده‌سته‌ی گه‌وره‌ زانایانی شانشینی عه‌ره‌بستانی سعودیه وه‌ڵامی دراوه‌ته‌وه‌، وه‌ ده‌قی پرسیاره‌كه ئه‌مه‌یه‌‌: من پارچه‌یه‌ك زه‌ویم له‌شه‌قامێكی بازرگانی به‌ قسطی مانگانه‌‌ و بۆماوه‌ی ده‌ ساڵ‌ كڕیوه‌، ئایا هه‌موو ساڵێك زه‌كاتی تێدا واجب ئه‌بێت؟ یان پاش كۆتای هاتنی قسطه‌كان زه‌كاتی تێدا واجب ئه‌بێت ؟.

ئه‌ی مرۆڤی ژیر خۆت بپاڕێزه‌ له‌ درۆ ، چونكه‌ درۆ شته‌كانت لێ تێك ده‌دات، كاره‌كانت لێ ئاڵۆز ده‌كات، ڕاسته‌قینه‌ی كاره‌كانی تۆش له‌ خه‌ڵكی تێك ده‌چێت